TORPİDO

 TORPİDO

Su altında çalışan araçlar  insanlı ve insansız çalışan araçlar olarak sınıflandırılmaktadır. İnsanlı sualtı araçlarına denizaltı tipi araçlar girmektedir. İnsansız sualtı araçları ise temel olarak otonom veya kablo kumandalı sualtı aracı olarak sınıflandırılmaktadır. Otonom sualtı araçları (Autonomous Underwater Vehicle-AUV) içerisinde kendi güç kaynağını barındırıp herhangi bir bağlantı olmaksızın uzaktan kontrol edilebilen ve güdümlü olarak hedefine ulaşan araçlardır. Kablo kumandalı su araçları (Remotely Operated Underwater Vehicle-ROV) ise bir operatör tarafından kablo yardımıyla uzaktan kontrol edilerek su altında işlevini yerine getiren bir sualtı aracıdır. Torpidolar da su altında savunma, taarruz, sualtı araştırma sistemlerinde kullanılan otonom sualtı araçlarından biridir. 

Torpido  (Tr. Torpil); dümeni ve pervanesi bulunan, suyun altından veyahut üstünden suya atılmak suretiyle dümeni ve pervanesini kullanarak hedefe ilerleyen, patlayıcı bir sualtı silahıdır. Genel olarak denizaltılarda ve savaş gemilerinde olmak üzere su altı keşiflerde, teftişlerde, tamir ve bakımda, su altı yapılarda, arama kurtarma faaliyetlerinde, çevresel ve biyolojik görüntüleme ve takipte, savunmada yaygın olarak kullanılmaktadır. 

Torpido kelimesi; balıklar (Pisces) sınıfının köpek balıklar (Selachii) takımının örtülü omurlular (Tectospondyli) alt takımından olan uyuşturan balığıgillerin torpido balığı (Torpediniformes) cinsinden gelmektedir.  Latincede ‘torpere’ kelimesi uyuşturmak, sersemletmek anlamına gelmektedir. Torpido cinsi balıkların avını sersemletmek ve kendini savunmak için türlerine göre değişkenlik göstererek 8-220 volt arasında değişen elektrik deşarjı üretebildikleri bilinmektedir. 

Bilinen ilk torpil veyahut diğer adıyla torpido, Memlûk döneminde Suriye’de çalışan bir Arap mühendis ve mucit Hasan El-Rammah tarafından 1270-1280 civarında icat edilmiştir. Bu silah gemilere karşı kullanılmak üzere su yüzeyinde bir çift roket ile hareket edecek şekilde tasarlanmıştır. Hasan El-Rammah yazdığı “Kitabû’l-Fürûsiyye ve’l-Menâşıbû’l-Harbiyye” (Askeri Atlı Muharebe ve Zarif Savaş Cihazları Kitabı) ve “Nihâyetü’l-Su’ûl ve’l-Ummiye fi Ta’allûm A’mâlü’l-Fürûsiyye” isimli eserlerde patlayıcı maddelerden, ateşli silahlardan ve ilk olarak roket sistemi ile çalışan torpidolardan bahsetmiştir. Rammah’ın çalışmaları, su yüzeyinde gidebilen bir roketi göstermektedir. Bu cihaza kendi başına hareket eden ve yanan yumurta diyordu. Gemi savar bir tasarımdı ve normal torpidolardan farklı olarak suyun altında değil yüzeyinde hareket ediyordu. Suyun üzerinde sekerek ilerliyordu. Hasan el-Rammah’ın el yazması kitabı bulunana kadar torpidonun yakın tarih icadı olduğu sanılıyordu. BBC belgeselcileri bu cihazı, model tasarımcısı Richard Windley’e Hasan el-Rammah’ın el yazması kitabına dayanarak yeniden yapılandırmıştır. Metinlerde cihazın armut şeklinde olduğu yazılmıştır. Bakır ve demir plakalardan üretilmiştir. Richard Windley’in anlattığına göre, cihazın üstü boyunca uzanan ana tüp kara barut yükünün bulunduğu yerdir. Sivri ucu, gemi gibi ahşap bir tekneyi vurduğu zaman patlayarak ve hasar veriyordu. Üzerinde bulunan roketler bugün kullandığımız ve Çinlilerin yüzlerce yıl boyunca kullandıkları havai fişeklere benzemektedir. Yapıldığı dönemde alt gövdesinde muhtemelen dövme demir kullanıldığını, cihazın her iki tarafında bulunan çubukların denge için olduğunu ve bir tür dümen işlevi gördüğünü anlatmıştır. Cihazın yeniden tasarlanıp denenmesi ile işe yararlılığı konusunda tatmin edici sonuçlar elde edilmiştir. Hasan el-Rammah’ın torpidosunda kullandığı roket teknolojisi günümüz roketlerinin atası kabul edilir. Günümüz torpidoları ise bugünkü Hırvatistan’ın Rijeka kentinde Hırvat asıllı İvan Lupis Vukiç tarafından geliştirilmiştir. Daha sonra bu tasarım İtalya’da bazı donanma projeleri üzerinde çalışan İngiliz mühendis Robert Whitehead tarafından 1864 yılında İvan Lupis ile anlaşılarak Avusturya-Macaristan donanması komisyonuna ilk otomatik tahrikli torpido olan Minenschiff resmi olarak 21 Aralık 1866’da sunulmuştur. Torpido teriminin bir deniz saldırı patlayıcısı olarak adlandırılması Robert Fulton tarafından 1800’lü yıllarda gerçekleştirilmiştir.  [1] 

1878 yılında İngiliz Mühendis George Willam Garrett, elle çalıştırılan 14 feet uzunluğunda bir denizaltı gemisini su altında yüzdürmeyi başarmıştır, bir yıl sonra ise 45 feet uzunluğunda bir denizaltı inşa edilmiş ancak bu denizaltı Galler açıklarında bir kaza sonucunda batmıştır. 1885’te George Willam Garrett ve İsveçli bir silah üreticisi olan Thorsten Nordenfelt’in işbirliğinde Stockholm’de Nordenfelt 1’i inşa edilmiştir. Nordenfelt 1 tarihe ilk denizaltı olarak geçmiş olup bu savaş denizaltısına  torpido kovanı eklenerek kullanılmıştır.  

Bu denizaltının Yunan Hükümeti tarafından satın alınması üzerine de Osmanlı Hükümeti, 1888 yılında donanmasına ilk denizaltının alımını gerçekleştirmiş; denizaltı parçalar halinde taşınıp Taşkızak Tersanesinde monte edilmiştir. Abdülhamid ismi konulan Nordenfelt 1 sınıfı denizaltı Sarayburnu önlerinden dalarak akıntıya karşı ilerleyip Üsküdar önlerinde demirlemiş boş bir gemiyi torpidosu ile vurup batırarak yabancı diplomatlara güç gösterisinde bulunmuştur. Osmanlı Donanması hedefe torpil(torpido) atan ilk donanma olarak dünya tarihine geçmiştir. 

Torpidolar ağır ve hafif olmak üzere iki sınıfta incelenebilmektedir: 

  • Ağır Sınıf Torpido: Uzak hedefler için genelde denizaltıdan atılan ağır sınıf torpidolar; 533 mm çap uzunluğuna sahip -Ruslar 650 mm çaplı torpidolar kullanmaktadır- +1500 kg ağırlıkta, yüksek miktarda patlayıcı güç içeren su altı silahlardır. Genellikle tel güdümlü olup vurulacak hedefin bilgisi ağır torpidoyu atan denizaltıdan gelmektedir. 

ROKETSAN- Yeni Nesil Ağır Torpido AKYA 

Teknik Özellikler 

Menzil 50+ kilometre 
Sürat 45+ Knot 
Hedefler Denizaltılar, Su Üstü Gemileri 
Güdüm Akustik Karşı Karşı Tedbir Kabiliyetine Sahip Aktif/Pasif Sonar Başlık Dümen Suyu Güdümü 
Güdüm Modu Dahili Güdüm Fiber Optik Kablo ile Harici Güdüm 
Tapa Yaklaşma Sensörü / Çarpma ile İnfilak 
Harp Başlığı Su Altı Şok Tesirli Duyarsız Harp Başlığı 
Kovan Terk Yüzerek Terk 
Tahrik Sistemi Fırçasız DC Elektrik Motoru + Ters Dönüşlü Pervane 
Batarya Yüksek Enerjili Kimyasal Batarya 
  • Hafif Sınıf Torpido: Deniz karakol uçaklarından, deniz helikopterinden, savaş gemilerinden atılmak ve ayrıca denizaltı imhası için üretilmiş; atış gerçekleştirilen platforma bağlı olarak menzili genellikle 10-20 km değişen, 324 mm çapa sahip torpidolardır. Ağır sınıfın aksine hafif sınıf torpidolar kendi güdüm sistemlerine sahiptir. 

ROKETSAN- Yeni Hafif Sınıf Torpido ORKA 

Teknik Özellikler 

Menzil 25+ kilometre 
Sürat 45+ Knot 
Hedefler Denizaltı 
Atıcı Platformlar Su Üstü Platformlar, Helikopterler, Deniz Karakol Uçakları, Silahlı İnsansız Hava Araçları 
Güdüm Akustik Karşı Karşı Tedbir Kabiliyetine Sahip Aktif / Pasif Sonar Başlık 
Güdüm Modu Dahili Güdüm 
Tapa Çarpma ile İnfilak 
Harp Başlığı Çukur İmla Tesirli Duyarsız Harp Başlığı 
Kovan Terk İter Terk 
Tahrik Sistemi Fırçasız DC Elektrik Motoru + Pumpjet Pervane   
Batarya Yüksek Enerjili Lityum Batarya 

KAYNAKÇA: 

[1] https://uskudar.biz/m%C3%BChendishane/makaleler/torpil-teknolojisi-temel-bilgiler.html 

[2] https://www.roketsan.com.tr/tr/urunler/orka-yeni-nesil-hafif-sinif-torpido 

[3] https://www.roketsan.com.tr/tr/urunler/akya-yeni-nesil-agir-sinif-torpido 

[4]https://www.defenceturkey.com/tr/icerik/torpidolarin-calisma-prensipleri-ve-kabiliyetleri-4187  

[5]http://49817097.weebly.com/torpedo.html 

[6] Sercan Yağmur, Torpido Benzeri Geometri Çevresindeki Akış Yapısının Araştırılması (Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, 2016)